De opgang en neergang van merkwinkels in Den Haag

Merkwinkels den haag reitzstraat

Paul Krugerlaan hoek Reitzstraat, voormalige winkel C. Jamin

Aan de oude Verkadewinkels kan ik alleen met nostalgie terug denken. Kleurige beschuitbussen, koekblikken, chocoladedoosjes en posters. Sobere beige blikken voor de losse koekjes, glazen potten met de vanille toffees en natuurlijk de waxinelichtjes in de blauwwitte verpakking. In de jaren zestig en zeventig van de vorige eeuw zijn talloze merkwinkels verdwenen. Dat waren winkels waar alleen het eigen merk werd verkocht. Denk aan P.J. de Gruyter, De Sierkan, Frisia, C. Jamin (niet te verwarren met Jamin), Rath & Doodeheefver en de grote bakkerijen. Bij die laatste gaat het om Hus, Steenbeek, Lensvelt Nicola en P.C. Kaiser. In een eerder artikel werd al aandacht besteed aan Hus. En dan vergeten we bijna de broodwinkels van Cooperatie De Volharding. Ons huis bevond zich onder de rook van die grote bakkerij aan de Delftselaan.

Nieuwe merkwinkels
Men zal zeggen dat Den Haag in de laatste jaren opnieuw verrijkt is met merkwinkels. We noemen: Dr. Martens, Leonidas (chocola), Miele, Apple, Van Lier (schoenen),
G-Star, Timberland, Calvin Klein, Hugo Boss, Clarks en vele andere winkels. En niet te vergeten de seizoensgebonden pop-up pepernotenwinkels van Van Delft. Helaas gaat het hier meestal niet om ”echte” merkwinkels. Zo’n originele merkwinkel produceerde ook zijn eigen verkoopwaar. We zetten enkele van die echte merkwinkels in de schijnwerpers.

Merkwinkels den haag

Regentesselaan 131, voormalige Verkadewinkel

De winkels van Verkade
Volgens oude adresboeken heeft Den Haag minstens zes Verkadewinkels geteld. Onder meer aan de Mient, de Regentesselaan en de Beeklaan. Met de onstuimige opkomst van de supermarkten zou Verkade een aanzienlijke groei van de afzetkanalen kunnen realiseren. De directie koos hiervoor, hetgeen sluiting van de eigen winkels betekende. Liefhebbers van alles over Verkade kunnen hun hart ophalen in het Verkade Paviljoen op de Zaanse Schans.

merkwinkels den haag

Beeklaan 208, voormalige Verkadewinkel

P.J. de Gruyter
De gigantische fabrieken van P.J. de Gruyter (Piet de Dief) stonden in Den Bosch. Haar winkels presenteerden zich naast het Snoepje van de Week met de reclamekreet ”En betere waar en 10%” (korting). Of De Gruyter echt zo voordelig was, is maar de vraag. Door met eigen productmerken te werken was vergelijking met andere merken niet goed mogelijk. In de jaren zeventig verdween De Gruyter uit beeld, zij had de omslag naar de moderne supermarkt gemist. Het bedrijf ging failliet.

Bij een wandeling door Den Haag laten de voormalige De Gruyterwinkels, dankzij de blauwe tegels, zich makkelijk herkennen. Zoals bijvoorbeeld op de Paul Krugerlaan. Door een reclamebord van de huidige winkelier, een opticien, is helaas een deel van de gevel niet meer leesbaar. We zien nog wel de blauwe tegels, maar niet meer de gouden letters P.J. de Gruyter.

C. Jamin
De fabrieken van C. Jamin verhuisden in 1957 van Rotterdam naar Oosterhout. Voor velen was dit de winkel van kersenbonbons, dubbeldik ijs en de gevulde kikkers en muizen. Na de gloriejaren realiseerde het bedrijf zich te laat dat zijn producten vaak elders goedkoper geproduceerd konden worden. C. Jamin redde het niet. In de jaren tachtig volgde een doorstart met een nieuwe winkelformule: van C. Jamin naar De Verwenwinkel (van Jamin). Het aantal filialen daalde drastisch. De Transvaalwijk telde bijvoorbeeld twee winkels van C. Jamin. In de Kempstraat en in de Paul Krugerlaan. Dit aantal bedraagt nu nul. Met de nieuwe formule verdwenen ook de ijscokarretjes van C. Jamin van het toneel.

Grutterij Frisia
Volgens oude advertenties moet Frisia zeker zes filialen hebben gekend. Onder meer in de Hobbemastraat, de Prins Hendrikstraat en de Betje Wolffstraat. Een bekende slogan van het bedrijf luidde: ”Bak minstens eens per week een Frisia vruchtencake.” Ook mijn moeder was van mening dat het bakken van een goede cake nauwelijks mogelijk was zonder Frisia-producten. De winkels zijn al lang gesloten. Wel is het nog steeds mogelijk Frisia-bakkerijproducten via Internet te kopen.

Rath & Doodeheefver
De behangselpapierfabrieken van dit bedrijf stonden in Rijen en Amsterdam. Een van zijn winkels stond aan de Prinsegracht nummer 55, naast het voormalige pand van het Leger des Heils. Wie goed leest kan tussen ”Te huur” de oude firmanaam nog onderscheiden. De naam Rath & Doodeheefver klinkt tamelijk luguber, te meer daar velen de eerste naam uitspraken als rat.

De dichter Gerrit Achterberg heeft enige tijd in Den Haag gewoond. Hij was als schoolmeester verbonden aan de christelijke Paul Kruger School in de Transvaalwijk. Den Haag bood hem de nodige inspiratie. De Haagse Passage vormde het onderwerp van een van zijn gedichten. Met de bekende regels ”Den Haag, je tikt er tegen en het zingt.”

Ook de winkel van Rath & Doodeheefver inspireerde hem tot het gelijknamige gedicht. Hieruit enkele strofen: ”Op het behang van Rath & Doodeheefver / staan figuren die u hebt gekend (…) de hand wees mij de wegen naar het leven / de wereld bloeit. de dood is opgeheven”. Met het faillissement van Rath & Doodeheefver verdwenen ook haar winkels uit het stadsbeeld.

6546 getoond, 622 bekeken

6 thoughts on “De opgang en neergang van merkwinkels in Den Haag

    1. Bert, als de Sierkan langskomt, weet je dat de reeks op zijn einde is. De melklokalen van De Landbouw, Menken, de vale gevel aan het einde van de Keizerstraat en dan alle Sierkanherinneringen. (Is die in de Schoolstraat je wel eens opgevallen?) En dat zal dan meteen de laatste Arabesk zijn, maar dat duurt nog wel even hoor.

  1. Hema en Lidl zijn de grootste merkwinkels tegenwoordig en het aantal filialen neemt alleen maar toe, lijkt het. Marks & Spencer zou er ook onder kunnen vallen, zolang ze er nog zijn. Natuurlijk produceren die hun worsten, wasmiddelen of warme onderbroeken (moest een 3e w bij) niet zelf, dan waren ze ook al lang verdwenen, of opgekocht en gesplitst. De tijd dat Philips nog met honderdduizenden medewerkers zelfs onder eigen merk w.c. brillen produceerde (in NL!), is wel voorbij.
    De Gruyterpanden zijn wel een hobby geworden om te herkennen, sinds ze twee keer zijn langsgekomen in onze serie. De huisarchitect had opvallende voorkeuren en die op de Paul Krugerlaan herken je, ondanks de sloop op de b.g. ook direct aan de drie vensterassen op de etages en de groen geglazuurde tegels. Die in de Keizerstraat lijkt er sprekend op: https://goo.gl/maps/RgCX5jcU9MM2
    Mooi Paascadeau, Jan! Bedankt voor je jeugdwandeling en een fijn weekend.

  2. Wat voelde ik me als kind rijk als ik bij Jamin een ijsje van 10 cent mocht kopen . Een ijsje van 15 cent gaf nog een fijner gevoel. Dat ijsje had een buitenkant van chocola. Lekker smullen. En zo’n ijsje kreeg je maar een enkele keer per jaar.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *