Waar ben jij geboren in Den Haag?

Gedempte Burgwal, voormalig ziekenhuis De Volharding (foto Jan Fokkema)

Gedempte Burgwal, voormalig ziekenhuis De Volharding (foto Jan Fokkema)

Als men mij vraagt waar ik geboren ben, ben ik geneigd te zeggen: ”In de Transvaalwijk. En wel in de Wesselsstraat op nummer 9”. Helaas is dat niet helemaal waar. Mijn wiegje stond gedurende mijn eerste levensdagen in de Azivo-kliniek aan de Nieuwe Duinweg nummer 24. Natuurlijk zijn veel Hagenaars ”gewoon” thuis of in een ziekenhuis geboren. Of in een van de vele kraamklinieken die Den Haag telde? Best wat Transvaalwijkers zagen het levenslicht in de kraamkliniek aan de De la Reyweg.

De kraamkliniek aan de De la Reyweg
Van origine gaat het om een gereformeerde kliniek (Oranje-Groene Kruis). Later draagt zij een neutraal karakter. Het is er goedkoop en er worden geen lastige vragen aan zwangere vrouwen gesteld. In tegenstelling tot poliklinisch bevallen, kunnen vrouwen langer (tot wel tien dagen) in de kraamkliniek verblijven. Zij is als het ware een voorloper van het zorghotel.                                                 In de laatste jaren van haar bestaan was zo’n 80 tot 90 procent van de kraamvrouwen Turks of Marokkaans. Een man in de kliniek was in die tijd dan ook een zeldzaamheid. Het bedrag door de ziektekostenverzekeraars per ligdag vergoed, bleek op den duur onvoldoende. Sinds de opening van het kraamverblijf, kort na de Tweede Wereldoorlog, zijn hier duizenden vrouwen bevallen. Per 23 december 1993 sloot de laatste niet-commerciële kraamkliniek in Nederland haar poorten.                                                                         Aardig om te vermelden is dat ook de cabaretier Sjaak Bral in dit kraamverblijf het levenslicht zag.

Voormalige kraamkliniek De la Reyweg (foto Jan Fokkema)

Voormalige kraamkliniek De la Reyweg (foto Jan Fokkema)

De Azivo-kliniek aan de Nieuwe Duinweg
Ikzelf werd op 9 juli 1947 geboren in deze kraamkliniek. Deze net geopende kliniek was eigenlijk een dependance van het ziekenhuis van De Volharding. Beide maakten onderdeel uit de Verbruikerscoöperatie De Volharding. Deze organisatie werd in 1892 voor arbeiders opgericht. Zij omvatte in de loop der jaren naast het genoemde ziekenhuis en kraamkliniek onder meer bakkerijen (Delftselaan), slagerijen, een apotheek (Boomsluiterskade), kruidenierswinkels, een ziekenfonds, een uitvaartbedrijf, opticiens en tandartsdiensten. Het meest bekend was de kruidenierswinkel. In 1896 werd de eerste winkel geopend in de Nieuwstraat. Daarna kwamen er filialen aan de Vaillantlaan, de Jacob Catsstraat en het Jonckbloetplein. Voor de Transvaalwijkers waren er winkels aan het Hobbemaplein, Kempstraat en Kockstraat (hoek Paul Krugerlaan). Van de grote familie is weinig meer over. De Uitvaartvereniging CUVO bestaat nog wel. Zelfs het ziekenfonds Azivo (Algemeen Ziekenfonds De Volharding) is ter ziele. Het werd onlangs opgeslokt door Menzis.

Aardige film over de Azivo-kliniek
Op haagsefilmbank.nl staat – onder de titel ”Op wie zou ’t lijken” – een alleraardigst filmpje over de Azivo-kliniek. Mennen worden geweerd bij de bevalling! Men is bang dat zij flauw vallen en op die manier problemen veroorzaken.

Andere kraamklinieken
Andere kraamklinieken in Den Haag mogen niet onvermeld blijven. Zoals bijvoorbeeld de Bethlehemkliniek, eerst aan de Prinsessegracht later aan de Melis Stokelaan. Op de Scheveningengseweg nummer 24 hoek Stadhouderslaan, zat de Oranjekliniek. Het fraaie gebouw, eigenlijk Villa Henry, was een schepping van de architect H.P. Berlage. De chique Emmakliniek zat aan Parkweg 21. Kraamkliniek Frankenslag zat op de hoek van het Frankenslag en de Prins Mauritslaan. Opvallend waren de ooievaars boven de deuren in dit gebouw. Minder bekend is de kraamzorg die geboden werd in het pand Marconistraat 38. Misschien heb ik nog een kraamkliniek over het hoofd gezien?

3600 getoond, 808 bekeken

16 thoughts on “Waar ben jij geboren in Den Haag?

  1. Ik ben in 1967 in de Oranje Kliniek, wat leuk dat ‘ie erbij staat. Mijn zoon is in het Diaconessenhuis in Voorburg geboren in 1994.

  2. ik ben geboren op 12 juni 1964 in het zuidwal ziekenhuis. maar dat is later verhuist en toen hete het leyenburg ziekenhuis

  3. Ik ben in oktober 1945 in Den Haag geboren, helaas weet mijn moeder niet meer in welk ziekenhuis.

  4. Ik ben in 1943 geboren in de Bethlehem kliniek en onze zoon in 1973 in de Azivo kliniek waar ik een half jaar heb gelegen voor de geboorte en onze dochter in 1975 in Antoniushove in Leidschendam.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *