Haagse Arabesken nr. 125 (3): de oplossing

Wij vierden zondag met u de Dag van de Roos tegenover het bescheiden rosarium van het Benoordenhout. Een mooi uitzicht voor de bewoners van het woonhotel en de vogels bij de deur.

Locatie: Jozef Israëlsplein 9-34 (Benoordenhout)

Na de Lees verder… vertellen we over het vooral Haagse fenomeen van woonhotels, over de architecten van dit exemplaar, Wils en Lourijsen en het huis(je) dat de laatste voor zichzelf bouwde als buurman.

Overzichtsimpressie koraypoyraz.com (C)

‘Zover de vlakken in hun verschillende verhoudingen en in hun verschillende standen het horizontale en verticale sterk tegenovermekaar stellen zijn zij een van de beste voorbeelden van de sierloze versiering’.

Het Benoordenhout is de wijk waar de meeste zo genoemde woonhotels te vinden zijn. Dat is te begrijpen uit het ‘concept’ waar deze woonvorm aan diende te voldoen. Het gaat om etagebouw, de appartementen zijn van een hoog woon- en serviceniveau (leggen we zo uit) en liggen lommerrijk dan wel prominent, met zéker een boeiend uitzicht. Al in Arabesk nr. 26 behandelden we het woonhotel met de zonnewijzer aan de Lange Vijverberg en dat binnenkort Taste en Ciao Ciao gaat huizen, las u op DHD afgelopen vrijdag. Het rosarium van het Israëlsplein als uitzicht was wel nog wat kaal als drie jaar later de oplevering van Wilshout een feit is.

Na twee vooroorlogse afwijzingen door de gemeente, wordt in 1918 dan toch begonnen met de bouw van Boschzicht, dan aan het lege einde van het Benoordenhout, maar ook aan de route van de Gele Tram en met uitzicht op het Haagse bos. Het blijkt een succes, vooral door de gedeelde faciliteiten die een leger aan eigen huispersoneel zoals bij een villa overbodig maakte. Dan moet u denken aan stortkokers voor het vuilnis en voor de was, die dus gedaan werd. Een huisrestaurant dat ook aan room-service deed, te reserveren logeerkamers voor gasten, of moderniteiten als een centrale stofzuiger in de kelder met aansluitpunten voor de slang in de appartementen, centrale verwarming, een huistelefoon met buitenlijn, een ijsvrije inpandige parkeerplaats en een conciërge die theaterkaartjes reserveerde en zorgde dat de auto, of een taxi voorstond bij vertrek.

We werden gedwongen, mevrouw!

Het woonniveau van Wilshout was zo mogelijk nóg hoger, doordat de architecten Jan Wils en Frans Lourijsen na- dachten hoe deze ‘urban villas’ ook bouwkundig naar een hoger plan getrokken konden worden. De wanden tussen appartementen waren als een spouwmuur dubbel uitgevoerd, met kurk ertussen voor geluidsisolatie. De betonnen vloeren bestonden uit platen die met een kurklaag verbonden waren, de leidingen van de cv liepen vanaf de ketel direct gescheiden per appartement. Het enige dat u kan weerhouden om er niet direct te gaan wonen, kunnen de enkele ramen zijn in de stalen vensters en de afwezigheid van air-conditioning, of de mogelijkheid om zo’n Gamma-exemplaar zelf aan de gevel te mogen hangen. De zonwering aan de achterzijde detoneerde net zo als de ooit witte, nu beschimmelde, lier die we aan de achterzijde zagen.

Het was volgens het onvermijdelijke bordje natuurlijk hartstikke verboden om ons daar te begeven, maar we hadden ons voorbereid, mochten we bestraffend toegesproken worden. Jan Wils schreef in 1923 in het boekje Sierende Elementen van de Bouwkunst:
‘Een bouwwerk dat goed gebouwd is dwingt om er omheen te lopen. […] Er is niet meer te spreken van een voor- of zijkant, omdat feitelijk iedere kant even belangrijk is.’

Met die carte-blanche hebben we ook de achterbuurman, Mauvestraat 56 goed bekeken. Dit is de ook samen ontworpen privéwoning voor de andere architect van het woonhotel, Lourijsen. Of de huidige bewoners die er ruim 9 ton voor betaald hebben blij zijn met de omschrijving toen van een ‘kleine, kubistische villa’, is de vraag. En dat bescheidene is te zien aan de entree die aan de zijkant zit, zodat op een gang bespaard kon worden. Een truc die Wils al 5 jaar eerder toepaste voor zijn Papaverhof, Arabesk nr. 41.

Lourijsen kon zich die woning waarschijnlijk veroorloven doordat de opdracht voor Wilshout kwam van de N.V. ‘Nederlandsche Flatbouw‘ die in totaal vier woonhotels wilde laten bouwen door hem. Die op de Van Hoogenhoucklaan is voor een komende Arabesk, er was er een voor Rotterdam, Westzeedijk, waar vervolgens vooral Rotterdammse Hagenaars een pied-a-terre betrokken in hun werkstad en bescheiden met 24 appartementen om de markt te verkennen. En de laatste, Duinzicht, aan de Van Zeackstraat, waar Lourijsen bij oplevering in 1930 toch zelf zijn intrek nam. Overig werk zijn nog een villa aan de Alexander Gogelweg die te koop staat en rijtjeswoningen als eerdere opdrachten. Die staan o.a. in de Crispijnstraat en dan nemen we ze mee in oktober, met de schoenmakersvakschool waar we vorige week op werden gewezen. Dank daarvoor nogmaals!

Oostduinlaan 75, een 21e eeuws woonhotel?

Tenslotte: Lourijsen is niet oud geworden, hij overleed in 1934 op 45 jarige leeftijd. Voor woonhotels was de markt dan al in hoge mate verpest door de crisis, al heeft Wils nog in 1939 Dennehove aan de Badhuisweg neergezet. De fantastische bewonerssite van het Wittebrugpark zet dan ook kanttekeningen bij de verwachte luxe en betitelt het als ‘mooi flatgebouw’. U oordeelt zelf.
Het lijkt er wel op dat er een revival op komst is en dan aan de overkant van Wilshout, aan de Oostduinlaan. De voormalige Shelltoren van Oud worden ‘luxe woningen’. Het gaat om 300 appartementen, dus ‘exclusief’ kon inderdaad niet gebruikt worden in de prospectus.

Volgende week meer vrolijke vogels. Daarna sluiten we de serie af met een ooievaar, om u ’t Haagje uit te zwaaien voor de vakantie. De zomerserie van dit jaar wordt een Franse. Dat houden we kort en luchtig, u heeft al genoeg te lezen bij thuiskomst! Tot die tijd zijn uw aanvullingen en opmerkingen zeer welkom hier en de suggesties op:

4 thoughts on “Haagse Arabesken nr. 125 (3): de oplossing

  1. Met genoegen, Hans. Een route op de grens van Den Haag en het echte Scheveningen, zodat we het halverwege van elkaar over kunnen nemen?
    Sterkte weer voor jullie, deze zware dagen in Puglia. De reden dat die heerlijke wijnen uit je streek hier zo spaarzaam te krijgen zijn, is zeker omdat die Italianen ze daar lekker voor zichzelf houden? Tja, als de berg niet naar Mozes komt, slim om zelf die kant dan maar op te gaan. Geloso is de term geloof ik, geniet samen!

  2. Leuk, Danny, ik zou wel eens met je mee willen lopen in het najaar: zo aantrekkelijk zien je stukken eruit.

  3. Bedankt Andreas! Ik had maandag precies die link willen toevoegen, maar ben het blijkbaar vergeten. Altorf komt nog langs op de Hoogenhoucklaan, het Prins Hendrikplein en Villa Zeemeeuw en dan zal de aandacht meer naar hem gaan.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *