Haagse Arabesken nr. 34 (3): de oplossing

De Haagsche Schoolvereeniging is niet zomaar een basisschool, maar tegenwoordig een van 8 scholen op 7 verschillende locaties. Onze Arabesk zit op de gevel aan de Mauritskade, waar zowel de Nederlandse als de Internationale afdeling gevestigd zijn. Daarom deze keer na de Lees verder… ook een stukje in het Engels.

Locatie: Nassaulaan 26 (Willemspark)

For English click Lees verder… below the big photograph and scroll down.

Overzichtsimpressie koraypoyraz.com (C)

In het derde deel van de serie Onderwijs Oktober zijn we bij een bijzondere school. De Haagsche Schoolvereeniging is aan de Mauritskade vanaf zijn oprichting altijd haar tijd vooruit geweest. Opgericht door onderwijsvernieuwers en nu verspreid over zeven locaties met elk hun eigen specialismen. Zo is er een afdeling in Mariahoeve voor dyslectische kinderen, een Instituut voor Individueel Onderwijs aan de Laan van Poot, maar zijn ze het meest bekend door hun Internationale Afdeling. De opmerking op zondag over “de meeste nationaliteiten onder de leerlingen. Velen daarvan maken ook niet alle 8 de groepen af.” was dan ook om u op het verkeerde been te zetten. Dit is een school voor diplomaten- en andere expatkinderen. Natuurlijk heb je dan veel nationaliteiten en blijft papa (of mama) niet 8 jaar op zijn post!

Als oprichter van de HSV wordt C.H. Krantz gezien, de zoon van de Leidse lakenhandelaar A.J. Krantz. Deze directeur van wollenstoffenhandel Krantz & Zonen heeft met zijn legaat aan het gemeente-archief zichzelf een pracht van een Arabesk nagelaten in de ‘Lakenstad‘ (zie foto), maar dat terzijde. De hele historie van de school is op de site te lezen, maar wat we nog wilden aanstippen zijn de direct betrokkenen in de eerste jaren. Dat waren zeker niet de minsten!

De N.V. Haagsche Schoolvereeniging had als aandeelhouders bv. de onderwijsvernieuwer Jan Ligthart, zelf schoolhoofd in de Schilderswijk. Verder de bankier Jacobus Kann en andere betrokkenen waren Rommert Casimir, hoogleraar Opvoedkunde te Leiden; Cornelis Lely, die om de hoek woonde, tussen 1901 en 1913 geen minister meer was en daarom maar wat te doen zocht. Zo was hij Gouverneur van Suriname om de spoorwegen daar aan te leggen en combineerde hij het eenvoudige Kamerlidmaatschap met dat van Wethouder hier om eens fijn zijn eigen Scheveningse haven uit te gaan graven! En tenslotte de laatste mastodont, Hendrik Lorentz, die in die tijd de Nobelprijs won en als oud-HBS’er sociale verheffing door scholing aanhing en daarom ook maar voorzitter van de Onderwijsraad werd.

Die mensen hadden natuurlijk wel een probleem na 6 jaar: waar moesten die kinderen dan heen? Als oplossing werd op 10 aug 1909 aan de overkant van het water (Willemsstraat 40) het Nederlandsch Lyceum geopend, met als rector Rommert Casimir. De tekst boven de poort is helaas blindgekapt, maar op de foto is hij wel te lezen. Het lyceum (meer) kwam hier al eerder langs bij Uit de Oude Doos (94) en mijn reactie is dan vandaag ingelost. We zijn weer rond!

Volgende week de vierde en laatste lagere school van Onderwijs Oktober om dan te de maand te eindigen met een actuele school die weer een opmaat is voor de serie Katholieken in november. Het wordt wel duidelijk! Tot die tijd zijn alle aanvullingen zeer welkom hier en de tips op:

********** English starts here **********

First of all welcome to this weblog Den Haag Direct (The Hague Direct as you’d probably already guessed). The blog is for people living in The Hague that are active here in any way or form. Founder Jeroen Mann, Community Manager Iris Mobron and the two interns Michael & Ronnie write a steady stream of articles on a day-to-day basis. They are assisted by over a hundred enthusiastic amateur writers who contribute with blogs on topics of their own choice. Two of these are Koray Poyraz and myself with our series called Haagse Arabesken (The Hague’s Arabesques). The idea is simple: we find buildings with one or more distinctive decorations on their facade (i.e. the Arabesque in its decorative meaning, see picture).

On Sundays we publish  a close-up picture of this small part of the building for readers to guess what and where. On Mondays we give you a hint and on Wednesdays we show an impression of the building produced by Koray and a small illustrated story by me. The story is not just about the building itself, we often associate and meander through different aspects. That’s the Arabesque in literary significance, adapted from the book title “Korte Arabesken” (short arabesques, petites histoires) by Louis Couperus, the Hague’s most beloved writer. Furthermore we associate on those topics and aspects from one week to the next. At the moment we dedicated ourselves to the series Onderwijs Oktober (Education October, it alliterates in Dutch) where we focus on primary schools this year and on higher education in the next. This is how we came to visit the HSV about two weeks ago and promised to add a bit in English as well.

From the air we can see the different parts of the complex

The history of the HSV can be read on the school’s own site (here). We just wanted to add two pictures to that story. First of all the black&white picture of the former private house where to the school has been added. The facade of the school from Koray’s impression picture (scroll up) is on the same front plane as the columns and tympanum (the tri-angle) on the b&w pic. On the far lower-right corner one can see the water of the Mauritskade and on the left of the picture we see that church-shaped building that was actually built as private stables for (and by, he designed it) King William II (the hero of Waterloo; they’re all called William, the next one will be William IV, eldest son of Queen Beatrix). The area that houses the HSV is called William’s park after these stables. And next time you have difficulty negotiating that high bridge next to the school by ‘bakfiets‘ please think of him. That is: he ordered that the bridge be built so high that it didn’t need to be opened for the cargo ships that passed here. In short: he didn’t want to wait!
To conclude: the stables became a church and was eventually occupied by the VNG (Association for Local Government).

To browse other Arabesques please follow the links in the suggestions below or just change the url from …34-3/ to 33-3/ etc.

Thank you for your visit and we hope you enjoy this city and its buildings as much as we (still) do! Comments are highly appreciated below. English is welcome!

15 thoughts on “Haagse Arabesken nr. 34 (3): de oplossing

    1. Kees, toen was DHD nog jong en onwetend maar vol energie en ambities. En nu? In ieder geval iets ouder en meer ervaren. Maar zijn ze volgens jou niet niet meer op de goede weg?
      Ik mis de Arabesken nog iedere dag :(

  1. Mooie verhalen, de blog over de arabesken in de eerste plaats, maar ook al die extra kennis die je opdoet via de reacties.

  2. @Inge : “De gronden rond het verversingskanaal zijn nog steeds in handen van de (Duitse) erfgenamen van onze prinses”.

    – De Groot Hertoginne (of Groothertoginne) laan is naar haar genoemd. De Weimarstraat naar haar echtgenoot. De Groot Hertog van Weimar (Saxen Eisenach).

    “Een paar jaar geleden moest de gemeente toestemming aan hen vragen om iets aan de de trambaan te wijzigen. Uiteindelijk stemden ze toe”

    – De Gemeente moest de brug bij Duindorp aanpassen voor Norfolk, die vervolgens toch vertrok (shame). Na aanpassing van de brug en opknappen van het monument bleek de grond daar nooit van de Groot Hertog te zijn geweest.

    – “maar eisten ze in ruil daarvoor wel dat de gemeente het protserige, (on-Haagse) monument op het Voorhout (bij het paleisje van Koningin Emma) opknapte”.

    Vind het een prachtig monument ter ere van een Held van Waterloo en belangrijk persoon ook te Indië. Zag er schandalig uit.

    – “Kijk, dat vind ik nou jammer, dat duitsers over mijn stad gaan…… Dus dankbaar aan Sophie, dat ben ik nie”

    Duitsers gaan niet over onze stad. Ze hebben een zuiver contract getekend. Gelukkig maar !!! want anders had een heel stuk groen daar allang verdwenen geweest. De bepalingen van het contract van die Groot Hertog zijn immers dat er op die kades niet gebouwd mag worden. Er waren hele vervelende plannen, maar die zijn gelukkig dankzij dat contract niet doorgegaan. Zo hebben we ook nog een Malieveld en eigenlijk een Haags Bos dankzij die andere Duitser… Acte van Redemptie 1575. Anders hadden we nu geen malieveld meer over.

    Daarbij moet aangetekend worden dat omdat staatsbosbeheer het niet kan verkopen (geen bouwgrond) dit jaar gekozen is voor all year verhuur van de grond aan kermissen, circussen en wat niet meer zij..

    We hebben meer ongein te danken in deze stad van mensen met rood bloed, dan van mensen met het blauwe goedje.

  3. Just read the English version.
    With interesting details on the building.

    Chris, I honour the request in the end of that version.
    Descartes is an example of the international atmosphere of The Hague.
    I didn’t understand the place of his statue.
    Till…
    i read about the direction of his view: Cartesiusstraat!
    (Cartesius is the much used latinized form of his name)
    So, his actual place is logical.
    http://tinyurl.com/92ogtcp
    By the way, his birthplace is more curious/magical than logical….: (then) La Haye in central France.

  4. Deze school staat inderdaad tegen de oude villa, die van ongekende schoonheid is en vooral was…

    Het park is nog altijd prachtig om door heen te wandelen

    Het standbeeld van Descartes stond hier trouwens in de tijd van Koning Willen II. Met de rug naar de Manege (nu na Willemskerk, VNG) stond het beeld rechts. Het zou prachtig zijn om het weer terug te brengen naar de binnenstad. Koningspark (Koekamp) is er een mooie plek voor. Nu staat het vergeten op het Newtonplein.

  5. @ Danny
    Walnee, ik heb wel blauw bloed maar ben niet van koninkijke afkomst. Bovendien ben ik nooit zò snel boos.

    Die trouwjapon op haar doodsbed was niet dezelfde als die van haar huwelijk. Na een paar kinderen en al die koninklijke diners paste hij haar logisch niet meer.

    @Danny en Jacob
    De Alexanderstraat is vernoemd naar de tweede zoon van Willem II, dus ik ga ook voor onze prinses Sophia.

    @Jacob
    De gronden rond het verversingskanaal zijn nog steeds in handen van de (Duitse) erfgenamen van onze prinses. Een paar jaar geleden moest de gemeente toestemming aan hen vragen om iets aan de de trambaan te wijzigen. Uiteindelijk stemden ze toe, maar eisten ze in ruil daarvoor wel dat de gemeente het protserige, (on-Haagse) monument op het Voorhout (bij het paleisje van Koningin Emma) opknapte.
    Kijk, dat vind ik nou jammer, dat duitsers over mijn stad gaan…… Dus dankbaar aan Sophie, dat ben ik nie

    Jammer trouwens dat aan de rechterkant de rubriek “laatste reacties” is weggevallen.

  6. Andreas, dat klinkt zeer overtuigend!
    Martin Bril schreef een column over de Sophialaan.
    In de volgende alinea wordt de naam “verkeerd” geschreven:

    “De Sophiastraat is niet lang. Er zijn een paar bedrijven aan gevestigd, en verder de Italiaanse ambassade, het hoofdkwartier van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten, het Carlton Ambassador Hotel, de woning van de Pakistaanse ambassadeur (op ontroerende wijze in verval geraakt) en twee statige vestigingen van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid. Wie die panden heeft gezien, wil meteen in die Raad, maar dat terzijde. Op de hoek met het plein ligt de residentie van de Engelse ambassadeur, Sir Colin Budd. Dranghekken staan hier tussen de kastanjebomen, in een kleine portacabin op poten zitten 24 uur per dag twee agenten.”

    Zeer informatieve Arabesk weer.
    Die mastodonten terecht in de schijnwerpers. Verantwoordelijk voor het ook weer vernieuwend vervolgonderwijs, vlakbij in de Willemstraat.
    Die poort in de Willemstraat krijgt nu ook betekenis.
    Overigens nooit zo goed begrepen waarom deze straat genoemd is naar koning Willem II, daarvoor lijkt de straat net niet voornaam en statig genoeg. Hoewel mijn geloof in straatnaambordjes toegenomen zou moeten zijn, vraag ik mij toch hardop af of deze straat zijn naam mogelijk ontleend aan de oudste zoon van koning Willem III.
    http://www.parlement.com/9291000/biof/10007

  7. @Danny, @Jacob Cats
    Over de juiste Sophie (het is inderdaad dochter van W II en zuster van W III) nog het volgende. Burgemeester Gevers Deynoot richtte zich (teneinde “het welgevallen van Hoogstdenzelven te vernemen”) in een brief tot koning Willem III. Hij schreef namens het college van Burgemeester en Wethouders: “zouden er prijs op stellen om de straat loopende van het Nagtegaalpad naar naar het Alexanderplein den naam te geven van Alexanderstraat en om die, loopende in de rigting van de Zeestraat naar de Willemskerk, als eene hulde aan uwer majesteits zuster, de vorstin door welke de eerste steen voor dat gebouw gelegd werd den naam te doen dragen van Sophiastraat.” Waarom het Sophialaan werd in plaats van Sophiastraat weet ik helaas niet.
    Dat de zuster van Willem III in Weimar is bijgezet is een gevolg van haar huwelijk met haar neef Karel Alexander van Saksen-Weimar-Eisenach. Het hof van de groothertog zetelde in Weimar.

  8. Het onderschrift op het straatnaambordje begint met “Wilhelmina” en ook het vervolg wijst op de dochter van Willem II (de Groothertogin).
    Zij kan ook met enig recht “De Sofie van Willem III” genoemd worden, want ze was tenslotte zijn (enige) zus. En zijn relatie met haar was toch aanzienlijk beter (en langer) dan de relatie van die andere Sofie met hem.

    Dit zou mede kunnen verklaren waarom men later de ene Sofie voor de andere Sofie heeft ingeruild. De groothertogin heeft als erfgenaam van haar broer hog veel voor Den Haag betekend. Zo maakte zij het Verversingskanaal mogelijk.
    Dat dat kanaal best wel gedempt mocht worden was een brainwave (Google op “Laan Sophie”), waar ik nog steeds wel achter kan staan, onder de voorwaarden daar genoemd. Maar de andere nog overgebleven grachten zijn natuurlijk prachtig.

  9. @Inge
    Gelukkig heeft hij het niet meer meegemaakt, maar jij bent woedend? ;-)

    @Jacob
    Ik zag jullie bezig inderdaad net. Heb ook nog wat toegevoegd. Daarom gebruiken we de wiki alleen bij gebrek aan beter.
    Voor dergelijke gevallen kijk ik altijd “De straat waar wij wonen” (straatnamen) na en “Oranje-Nassau van a tot z” (de Slegte €5, ideaal). De Sofie van Willem III is Sofie van Wurtemberg (Sofia Frederika Mathilde prinses van Wurtemberg) die we kennen van dat verhaal dat ze in haar bruidsjurk begraven is, omdat haar leven stopte met haar huwelijk met Koning Gorilla.
    Dan is er Wilhelmina Marie Sofie Louise prinses der Nederlanden, de dochter van Willem II en Anna Paulowna. Die ligt in Wiemar naast Goethe en Schiller. Mijn boeken zeggen dat de straat naar haar vernoemd is, maar jouw bron dus niet? Het straatnaambordje kan ik zo niet lezen, maar ik rij er deze week toch nog een paar keer langs. En anders Andreas wel!

  10. Over de omgeving, maar zeker ook dit pand, hebben Chris, Andreas en ik gisteren nog wat gefilosofeerd in “Haagse Gracht 112: Als de dagen korter worden”

    Wat een bijzondere buurt daar tussen Sophialaan en Mauritskade.
    Een voorganger van Chris, Johan Schwencke, schrijft in zijn Wandelingen door oud-Den Haag (1965) op pagina 234: “Het centrum wordt doorsneden door twee brede straten, de in 1859 aangelegde Sophialaan, aldus genoemd naar Koningin Sophie, de eerste gemalin van Koning Willem III en de Alexanderstraat, (….). Het is nog altijd een buitengewoon mooie wijk, met villa-achtige huizen en grote tuinen en wie er in de avondstilte ronddoolt meent de stem te horen van de geschiedenis, die verhalen spint van geheimzinnige poëzie en romantiek. Dit begint al, komend uit de Javastraat, bij die brede sloot langs de Nassaulaan, het zet zich voort bij de Willemskerk, waar men aarzelt tussen de keus van de Sophialaan en de richting naar die donkere hoge brug tegenover de vroegere Oranjekazerne. “

    De Sophialaan is dus niét vernoemd naar de dochter van Willem II….
    http://tinyurl.com/cug4f7y

    Wikipedia maakt het wel erg bont bij het lemma Sophialaan (Den Haag):
    “In 1840 besteeg Koning Willem II (1792-1849) de troon. Al voor die tijd had hij het Willemspark gekocht om er te kunnen paardrijden. Hij legde er een Engelse tuin aan. In 1845 legde zijn enige dochter, prinses Sophie de eerste steen voor de bouw van een manege in de Nassaulaan, het huidige kantoorgebouw Willemshof en in 1846 bouwde hij er een aantal officiershuizen naast.
    Van zijn manege naar de Zeestraat liet hij in 1859 de Sophialaan aanleggen die hij naar zijn dochter vernoemde. Aan weerszijden kwam een rij iepen.”

    Maar in 1859 was koning Willem II al 10 jaar overleden…..
    (En het Willemspark is in 1855 door zijn erfgenaam, koning Willem III, voor fl 45.000,– verkocht aan de gemeente Den Haag)

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *