Haagse Arabesken nr. 59 (3): de oplossing

Van Den Haag-in-Amsterdam vorige week, nu Amsterdam-in-Den Haag. En dan bedoelen we niet de Happy End in de Prinsestraat! Deze provocatie hangt op een bijzonder prominente plek aan de gevel.

Locatie: Plein 23 en Blijenburg 7 (zijgevel, Centrum)

Na de Lees verder… vertellen we natuurlijk over het logement, de Keizerskroon boven het stadswapen en we laten zien dat we die op nog twee plekken in Den Haag tegenkwamen. Weet u dan al waar?

Overzichtsimpressie koraypoyraz.com (C)

In de Maliestraat,

Het bekende wapen met de drie Andreaskruisen op het Plein geeft aan dat zich hier de afvaardiging van Amsterdam bevond. Deze heren kwamen dan op maandag (zondag was de rustdag) per trekschuit naar de Staten van Holland, op het Binnenhof en verbleven de week in hun eigen logement. Vrijdag gingen ze vaak alweer huiswaarts en die gewoonte bepaalt nog steeds de agenda van de 2e Kamer: maandag gebeurt niets, donderdag de stemmingen en daarna de borrel op het Plein of de trein naar huis.
En zo werd al in 1728 gedicht:
Sij comen bij paren / Om te vergaren,
In den Haegh. / Sij sijn ’er so graegh.
Sij drinken een glas, / Sij pissen een plas
En laten de saak soo als hij was.

Het hele gedicht in de Woordhoek van de NRC, de héle gedocumenteerde geschiedenis van het huis met al haar bewoners bij Anemaa en het verhaal over de logementen van de andere steden bij Chris.

En op de Koninginnegracht.

De opvallende dubbele kroon boven het Amsterdamse stadswapen is de Keizerskroon. Deze wordt zo genoemd, omdat het een soort combinatie is van een bisschoppelijke mijter met een kroon. Deze werd gebruikt bij de kroning door de Paus van een nieuwe keizer in het Heilige Roomse Rijk uit een van de vele koningen. Op een haar na is ‘onze’ Willem II, graaf van Holland, Rooms Koning zo keizer geworden, maar zoals we hier al eens vertelden, hij zakte door het ijs. De Keizerskroon die gebruikt werd voor kroningen door de Paus werd bewaard in Neurenberg, maar vaak vervaardigde een gekroond keizer een huiskroon als vervolmaking van de regalia (zie foto’s).

De Keizerskroon in de Hofburg in Wenen.

De Bourgondische Hertog Karel de Stoute was ook Graaf van Holland en liet bij zijn dood in 1477 één dochter na, Maria de Rijke. Die treedt dan op als landsvrouwe en is getrouwd met de Habsburger Maximiliaan I, die later keizer wordt en het recht zijn ‘Hauskrone‘ te voeren aan Amsterdam verleent in 1489.

Zo is Holland Habsburgs geworden en blijft dat tot aan Prins Maurits (van Oranje). Tijdens de Tachtigjarige oorlog is Amsterdam de laatste stad die de zijde van Oranje kiest en zal tot op de dag van vandaag die Keizerskroon blijven voeren. Het alternatief was nl. slechts de Prinsenkroon van de Oranjes en dat is

De Westerkerk.

natuurlijk een paar klassen minder. Op de Brouwersgracht in Amsterdam zijn ze nog tegenover elkaar te zien in twee pakhuizen: vergelijk hier met hier. De bekendste Keizerskroon is in 1638 door Hendrick de Keyser geplaatst op de toren van de Westerkerk en heeft nog niet zo lang geleden de vertrouwde blauwe kleur weer teruggekregen. Veel meer leuke info hier.

Tenslotte: een Keizerskroon is niet alleen een hoofddeksel, maar ook de welgekozen naam van een plant die mollen zou verjagen en ook van het huisbier van horecagroothandel Sligro. Behalve de toe-eigening door Amsterdam, Zwolle, Tiel, Nijmegen, of Middelburg van de kroon, wordt deze al eeuwen gebruikt als naam voor taveernes, uitspanningen, en dergelijken. Jacob van Lennep heeft erover geschreven in zijn ‘De Uithangteekens‘ (1869): ‘Werd er gesproken van ‘mooi Kaatje uit de Kroon,’ dan dacht niemand aan een spekslagers- of kruideniersdochter, maar ieder begreep terstond dat hij, om haar te zien, naar de herberg moest gaan.’

Maar het toepasselijkste citaat voor onze Arabesk is wel:

De Keizerskroonen zijn door alle steden van ons vaderland verspreid, reeds van Keizer Karels tijd af’… ‘te ’s Gravenhage op ’t Plein vond men de Groote Keizerskroon, waar Van der Does van zong:

Daer yder Keyser is, daer nyemant wert verschoven,
Maer die syn maeltijt hier het best betalen kan,
Is aangenaem in ’t hof al was ’t geen edelman.’

En zo zijn we weer helemaal rond!
Meer Van Lennep lezen over Landskronen hier en anders volgende week bij deel 2 van de serie in aanloop naar de troonswisseling. Dan gaat het over een Hofleverancier en dat kunt uzelf heel makkelijk worden!  Tot die tijd zijn uw aanvullingen en opmerkingen weer zeer welkom hier en de suggesties op:

2 thoughts on “Haagse Arabesken nr. 59 (3): de oplossing

  1. Bedankt Inge! Hij staat helemaal bovenaan bij ‘Locatie:’ e is aangegeven op de kaart. Als je op die link klikt van Blijenburg, krijg je een foto en op de rechter zijgevel (waar op de foto die camera-op-een-stokje hangt). Om onbekende redenen is het de Google streetview auto niet gelukt dit straatje mee te nemen.
    We komen nog een keer op deze achterkant terug in een eigen Arabesk en dan zal ik Koray vragen een mooie impressie maken? Iedereen weer blij!

  2. Het is weer toppie… maaaarrrr… toch mis ik wat
    Waar zit nu die Amstelredam gevelsteen?
    Als ik het niet zou weten zou ik me dat nu wel afvragen.
    Weet je ook waarom die lantaarns in de Maliestraat en de Koininginnegracht een kroon hebben? Het is mij nog nooit opgevallen, zal ze eens goed gaan bestuderen.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *