Kussen voor Napoleon
Den Haag, dat is toch geen stad, maar een dorp? Is de meest gestelde vraag aan boord van de rondvaartboot van de Ooievaart. De gidsen, allemaal vrijwilligers, die een heel warm hart voor ons Haagje hebben, raakt dat diep in de ziel.
Stadsgezicht 1533 (foto Haags Historisch museum)
Onze mooie stad met zoveel facetten wordt niet helemaal voor “vol” aangezien blijkt het. Den Haag, dat is voor de vragenstellers in de eerste plaats het Binnenhof met al zijn politieke intriges. Ten tweede is het het hof met de Koningin en haar franje; dan noemt men nog het deftige en/of onbegrijpelijke taaltje; en oh ja, als vierde wordt Ado genoemd een voetbalclub van vechtersbazen.
Meer blijken toeristen niet over ons te weten. Sowieso dat er een rondvaartboot door de grachten vaart, is iets dat menigeen verbaast. De schippers, eveneens vrijwilligers en in hart en nieren Haags, fronsen de wenkbrauwen en weten dat de gidsen deze passagiers wel even zullen bijspijkeren, want het is voor hen hard werken op de gracht met het laveren van de boot onder de wel heel lage bruggen en overkluizingen door, met het nemen van twee wel heel scherpe bochten, gehinderd door op sommige plaatsen wel heel snel stromend water.
Onze vragende passagiers zijn vast nazaten van de stedelingen die Die Haghe haar stadsrechten misgunden. Immers, de Hollandse steden die tijdens de Middeleeuwen in de Staten van Holland vertegenwoordigd waren wilden niet dat het dorp daar ook zitting in nam en evenveel macht kreeg als zij. Telkens werd er tegengestemd als zij van onze burgervader weer een verzoek om bescherming door middel van een stadsmuur kregen. Want dat is het enige “recht”wat Den Haag nooit gekregen heeft: zichzelf te beschermen door een “benauwde veste” zoals Vondel het in zijn “Gijsbrecht van Aemstel” beschreef. Toen er eens geld was voor een muur werd er een nieuw stad huis op de Groenmarkt van gebouwd, de brandschade van de Grote Kerk hersteld en de inrichting van de vleeshal mee bekostigd.
Den Haag is vele malen geplunderd en verwoest, maar niet klein te krijgen. De Hagenaars hebben hun stad altijd weer opgebouwd en tot grote bloei gebracht. Den Haag is door de eeuwen heen geprezen om haar schoonheid en fraaie ligging.
In 1811 ontving het de eretitel “Belle Ville de l’Europe” van Keizer Napoleon, die ons land bij zijn Keizerrijk had gevoegd. In het Haags Historisch Museum zag ik begin van deze maand dit kussen.
Kussen voor Napoleon 1811
Er hing een bordje bij met de volgende tekst: “Bij zijn bezoek aan Den Haag in 1811 kreeg Keizer Napoleon de sleutels van de (imaginaire) stadspoorten aangeboden op een fraai kussen. Napoleon benoemde Den Haag tot “goede stad”. De sleutels zijn naderhand zoekgeraakt, alleen het kussen bleef bewaard.”
Ten eerste zijn er natuurlijk nooit ‘passende’ sleutels geweest. Hoe zal je die ooit nog kunnen terugvinden? Voor de Keizerlijke pracht en praal is een kussen vervaardigd, waarop een smid verzilverde sleutels van misschien wel zijn achterschuurtje heeft gelegd.
Maar, waarom hier niet gewoon het Nederlandse woord “denkbeeldige” gebruikt? Zo komen we natuurlijk nooit van dat valse imago af.
(foto Meermanno)
Den Haag heeft meer dan alleen regeringsgebouwen: het enige museum ter wereld van het boek, de grootste Oosterse markt, de mooiste passage van het land: een miniatuur stad: een Panorama schildering waar je uren naar kan kijken; twee badplaatsen…..
Mesdag 1895 (foto Haags Gemeentemuseum)
Den Haag is meer dan franje van Oranje: het is door de vele parken en bosjes een groene stad, met veel brede lanen omdat er nimmer beperking was van stadsmuren: het is wereldberoemd om de mooie luchten geschilderd door de schilders van de Haagse School; is universiteitsstad; is beatstad…..
Den Haag is veeltalig, buiten ABN spreken we dan wel onder elkaar Haags (waar trouwens een “kugsus Haags lullen” voor bestaat), maar juist wij zijn thuis in de moderne talen vanwege de vele buitenlanders die in de ambassades en internationale instellingen werken…..
foto ADO
Den Haag heeft een uitstekend voetbalelftal dat speelt in een prachtig stadion; onze stad scoort weliswaar hoog op de misdaadmeter van het AD maar is altijd nog veiliger dan drie andere grote steden en het is vooral de internationale stad van recht en vrede.
Nog even voor iedereen die misschien nog twijfelt:
Ons eigen gemeentearchief legt het je duidelijk uit:
Den Haag is een stad, een hele hele mooie STAD!
Loading ...
juni 14th, 2011 at 18:47
Door de hervormingen van Napoleon had het begrip stad geen formele betekenis meer.
Den Haag is in die formele zin dus nooit stad geweest.
Wel was en is het ‘Een dorp der steden, waar iedere straat een stad is’
juni 14th, 2011 at 23:28
@Cats
Maar die is niet weer niet van Vadertje Cats, maar van Constantijn Huygens…
@Inge
“Den Haag is vele malen geplunderd en verwoest, maar niet klein te krijgen.” Maarten van Rossem (link) en wie nog meer?
Universiteitsstad? We weten dat InHolland vooral pretenties heeft…
juni 15th, 2011 at 09:10
@Jacob Huygens worstelde er ook mee. Maar zo mooi als hij kan ik het niet omschrijven.
juni 15th, 2011 at 09:16
@ Danny Wie den Haag geplunderd heeft? Namen weet ik niet maar wel:
o Er zijn in Ypenburg resten van een grafveld van ver voor Christus gevonden. Toen de zee oostwaarts trok heeft deze de nederzetting waarschijnlijk weggevaagd.
o Uit de Romeinse tijd weten we dat forum Hadriani bestond. Ongeveer in het jaar 300 is dat ook verloren gegaan.
o Dan volgt de tijd van de Noormannen de plunderaars aller tijden, die de boerenbedrijven die zich hier vestigden regelmatig aanvielen en leeg roofden.
o De Graven van Holland verbleven niet altijd permanent in hun kasteel. Tijdens hun langdurige afwezigheid konden de goud- en zilversmid hun juwelen niet verkopen aan de bakker dus trokken ze naar andere hoven. Daardoor kon de bakker zijn brood niet meer kwijt en verliet het dorp ook. Zo verloederde het dorp.
Dit lijkt allemaal misschien wel wat ver gezocht, maar ik wil aangeven dat onze plek door de eeuwen heen iets aantrekkelijks heeft gehad. Meestal ontstonden nederzettingen op een kruispunt van (vaar)wegen. Daar is hier geen sprake van. Het is gewoon een mooie plaats waar mensen graag willen en wilden wonen.
o In 1528 hield Maarten van Rossum, Gelderse legeraanvoerder hier huis. Maar dat wist je al. Hij plunderde overigens alleen het Binnenhof, verdere verwoestingen konden de burgers voorkomen door een afkoopsom van liefst 80.000 gulden te betalen.
o In 1539 sloeg de bliksem in de toren van de Grote Kerk en door de wind gingen tot aan de Spuistraat toe tientallen panden in vlammen op. Dit herhaalde zich in 1584 waarbij behalve het Sint-Elisabethsklooster ook een groot deel van de Vlamingstraat in de as werd gelegd.
o Aan het begin van de Opstand (80-jarige oorlog) kwam aan het relatief welvarende Den Haag een abrupt einde door plunderingen en het vertrek van veel welgestelde inwoners.
o De Spaanse legers hadden Den Haag gebruikt als uitvalsbasis bij het beleg van Leiden. Zij waren niet erg zachtzinnig met Den Haag omgegaan. In mei 1575 opperde Delft dat het maar het beste was de toch al verpauperde vlek met de grond gelijk te maken. Gelukkig stuitte dat op verzet van stadhouder Willem van Oranje. (hierna volgt de Acte van redemptie die uitvoerig is behandeld op deze site.)
o Tijdens de WOII is er tenslotte ook heel veel in onze woonplaats verwoest. Ik ben van nà de oorlog maar ik kan me nog wel herinneren dat sommige delen van de stad eruit zagen als vlak na de vuurwerkramp in Enschede.
Dan de universiteiten:
Sinds 1952 bestaat het Institute of Social Studies. Zij waren gevestigd in het paleis Noordeinde. Toen de huidige Koningin daar ging wonen trokken ze in één van de 3 panden van de PTT aan de Kortenaerkade. (naast het Hilton)
Sinds 2009 is het een onderdeel van de Erasmusuniversiteit.
Vrijwel alle studenten komen uit ontwikkelingslanden en worden gehuisvest in het gebouw.
Prins Claus heeft zich er enorm voor ingezet en zijn taken zijn overgenomen door Maxima.
Jan Pronk oud-Minister van Ontwikkeligszaken heeft er een leerstoel.
Kijk verder maar op http://www.iss.nl
Verder huisvesten wij de Open Universiteit in de Lange Houtstraat. Aldaar worden tentamens afgenomen.
Op het Lange Voorhout zijn dependances gevestigd van de Universiteit van Leiden.
Zo, dat was heel wat!
Prettige dag verder
juni 15th, 2011 at 10:14
@Inge
Zo, dat is een hele waslijst!
De verwoestingen en plunderingen klinken, met alle respect, toch niet als het rijtje Jeruzalem, Carthago en Rome.
(Ken je overigens het bijzonder grappige verhaal over het Utrechtse compensatie-varken?)
Het ISS als instituut van de Rotterdamse Erasmus Uni doet inderdaad onderzoek, geeft onderwijs en de Butterfly bar is een aanrader! Of Jan
DPronk meer goed dan kwaad heeft gedaan voor het Afrikaanse continent staat ter discussie, maar de PvdA zal blij zijn dat hij wat om handen heeft (hij is opvallend stil de laatste tijd, nietwaar?)Verder dan de onderwijs dependances van de OU en Leiden: als ons dat een Universiteitsstad maakt, is dat ook goed nieuws voor Heerlen (OU), Haren (RuG) en ‘t Horntje (NIOZ) !
Pretenties heeft de Hagenaar van zichzelf al genoeg. We hoeven ons niet tegen beter weten in als een zoveelste Venetië van het Noorden/Oosten/Westen te profileren, naar mijn mening.
juni 15th, 2011 at 13:28
Ik weet niets van een grappig verhaal over een Utrechts compensatie-varken… Vertel, vertel, vertel
juni 17th, 2011 at 11:59
Mooi verhaal over Den Haag. Jan Pronk is inderdaad hoogleraar bij het ISS en daar zijn wij en onze studenten behoorlijk trots op. Hij werkt parttime als hoogleraar maar zijn agenda is meer dan vol met allerlei lezingen, interviews, congressen et cetera. Kennelijk zijn er nog heel veel mensen die zijn mening erg op prijs stellen. En wordt er over alle politici niet verschillend gedacht? Het is maar goed ook!
juni 17th, 2011 at 16:21
@Sandra
Kennen de studenten Jan Pronk dan (nog)?
Hun ouders wellicht, want het is genoegzaam bekend, dat we in zijn tijd aan de hele wereld (preciezer: 188 landen, bron: de SamSam) geld gaven, maar sinds 1998 is hij al van die post afgehaald.
Ik begrijp ook wel dat een bekende naam met netwerk het handig doet als “Hoogleraar” voor een instituut (heeft hij promotierecht?).
)
De man heeft alleen geen enkele wetenschappelijke merites, is niet gepromoveerd, zijn laatste wetenschappelijke publicatie was van 2004 (in het Sri Lanka Economic Journal, impactfactor ??).
Mijn (terzijde) opmerking over dat het ISS deze no.2 in de lijst van “De ergste Nederlander” graag onderdak biedt, heeft verder niks te maken met persoonlijke voor-/afkeuringen, maar waren alle constateringen. Het is en was een hoogst discutabel figuur (vraag elke Surinamer!) met een blijkbaar interessant netwerk voor het ISS. Soit!
(En Max van der Stoel was in 2004 al met pensioen…
juni 21st, 2011 at 15:26
Misschien toch maar eens een kijkje komen nemen hier? Onze studenten komen vrijwel niet uit Nederland maar uit de hele wereld. Er zijn hier eigenlijk altijd wel ruim 50 landen vertegenwoordigd.
Jan Pronk (met promotierecht overigens) is één van de 17 hoogleraren bij het ISS.
juni 21st, 2011 at 16:26
Zou haar aanbod niet afslaan Danny.
Ten eerste is ze heeeel ontzettend aardig en ten tweede zijn er tussen die studenten vast wel belangstellenden voor een fietstoertje door ons Haagje
juni 21st, 2011 at 23:56
@Inge
Ik was zo verwonderd dat ze nav een gekscherende, off-topic terzijde het serieus de moeite vond om Pronk te moeten verdedigen. Dan prik ik graag even door met wat neteligheden.
Sorry voor het verpesten van je mooie post!
Ik had het genoegen vóór de opening van de tentoonstelling “Kijk, daar gaat de koning!” een privé rondleiding (ok, we waren met z’n 2-en) te krijgen van de curator zelf en kan beamen dat het een tijdloos fijn museum is.
@Sandra
Uit mijn inside opmerking over de Butterfly bar had al gedestilleerd kunnen worden dat ik bekend ben met het gebouw, de instelling en zelfs enkelen van het personeel (valse link) en studenten.
De buren (Nuffic) hebben wel al hun stad ontdekt en het ISS is altijd welkom. Jan Pronk is dan uitgenodigd mij de oren te wassen met jeugdverhalen over Scheveningen (ook al fiets ik voor de lol, als hobby).