De mooiste scholen van Den Haag

Vind jij jouw oude school mooi? Dat is natuurlijk een persoonlijke opvatting. Bovendien ga je vanzelf een beetje houden van een gebouw waar je zes of acht jaar (inclusief kleuterschool) hebt doorgebracht. Daarnaast spelen andere zaken een rol. Was het een gezellig of knus gebouw? En waren de juffen en meesters bekwaam en aardig?

Veluweplein, voormalige Christelijke Ambachtsschool (foto Jan Fokkema)

Ik vond mijn lagere school mooi. Het deed me altijd denken aan een kasteel. De hoge klaslokalen, de stenen trappen, de duistere kelders en de stenen muren – met toegangspoort – die de speelplaats afsloten. Helaas is die school afgebroken. Het was de Prinses Beatrix School aan de Fischerstraat. Ik kan dus niemand meer laten zien hoe mooi zij was.

Een nieuw boek over Den Haag

Kort geleden is een nieuw boek over Den Haag verschenen. Het heet ”10 met een griffel : portretten van de mooiste Haagse scholen”. Nieuwe en nostalgische foto’s van schoolgebouwen. De schrijfster is Botine Koopmans. De uitgave biedt een prachtig overzicht van architectonische hoogstandjes in Den Haag. En dan te bedenken dat de schooljeugd vroeger in woonhuizen en andere onnutte gebouwen werd gepropt. Opvallend is dat Den Haag veel ”eerste” scholen telde. Het eerste gymnasium, de eerste openluchtschool, de eerste huishoudschool en de eerste Vrije School (antroposofisch) stonden in Den Haag. De inleiding en de toelichting in dit boek zijn zeer informatief. Maar bovenal is het een boeiend plaatjesboek.

Boek ”10 met een griffel : portretten van de mooiste scholen van Den Haag” (foto Jan Fokkema)

Armenscholen

Vroeger werd onderscheid gemaakt tussen a- en b-scholen. De a-scholen voor armen waren kosteloos. Bij b-scholen was schoolgeld vereist. Sommige scholen hadden niet eens een naam. Dat doet vermoeden dat scholen uit volkswijken nauwelijks voorkomen in het boek. Dat is niet het geval, ook de Transvaal- en Schilderswijk komen in beeld. Voor Transvaal gaat het om vier scholen.

Natuurlijk is de voormalige Christelijk Ambachtsschool op het Veluweplein opgenomen. Een prachtige entree als men via die kant Transvaal binnen rijdt. Dan is er de Comenius-ulo en lagere school in de Kempstraat. Jammer dat het fraaie tegelwerk overplakt is. Op het Mandelaplein (voorheen Boerenplein) staat de Islamitische Yunus Emre-school. En in de Spionkopstraat zetelt de Praktijkschool De Einder. Vroeger bevonden zich rondom de Spionkopstraat drie scholen en een sportveld. Zo’n sportveld naast de school kwam vroeger vaker voor (Escamplaan, Nijkerklaan en andere). Daarmee werd beoogd een verbinding met de buurt te maken.

Pretoriusstraat, De Springbok (foto Jan Fokkema)

Bijzondere scholen

Elke school is natuurlijk bijzonder. Het boek staat er vol mee. Toch wil ik er enkele noemen. De voormalige ulo aan de De Ruyterstraat nummer 71 (Groen van Prinsterer School) lijkt verscholen te zijn. Zij is verstopt achter een poort in de gevel van een woonhuis. De school is vernoemd naar de financier van de school, de AR-politicus Groen van Prinsterer. Ook de leerlingen van de Basischool Prinsehage aan de Prinsegracht moeten via een poort hun school betreden. Of zij moeten via het Buitenom de school binnen gaan. De basisschool in de Frederikstraat is gehuisvest binnen twee voormalige woonhuizen. Een knap stukje werk van de architecten. En niet te vergeten het fraaie pand aan Westeinde 68a. Het is moeiljk voor te stellen dat dit chique gebouw de eerste armenshool in Den Haag was van de Hervormde Gemeente.

Kempstraat, voormalige Comeniusscholen (foto Jan Fokkema)

Een onbekende school

Weing Hagenaars weten nog dat aan het huidige Willem Dreespark het voormalige Zomerhof was gevestigd. Het was bedoeld voor ”onaangepaste gezinnen” en bestond uit de Lente-, Zomer-, Herfst- en Winterstraat. Er werden drie klassen van ”onaangepasten” onderscheiden. De derde klasse was de ergste. Men kon promoveren naar de tweede en eerste klasse, hetgeen weinig gebeurde. Het afgesloten terrein bevatte onder meer een kerkgebouw, een badinrichting, een gemeenschappelijke zaal en twee winkeltjes. En natuurlijk een bewaarschool en een lagere school (Winterweg 6-8). Wegens het gebrek aan succes sloot de gemeente het complex. De straten werden omgedoopt tot Willem Dreespark en er kwamen hoge flats te staan.

Westeinde 68a, voormalige armenschool Hervormde Gemeente (foto Jan Fokkema)

Jammer genoeg zijn er wat foutjes in het boek geslopen. De Van Basenstraat moet zijn Van Bassenstraat. De Kaapsestraat moet zijn Kaapstraat. En de Slicherstraat is niet een zijstraat van de Koningskade, maar van de Koningstraat.

5466 getoond, 701 bekeken

2 thoughts on “De mooiste scholen van Den Haag

  1. Jan, vroeger (haha) op mijn school was de A-kant voor kinderen die tussen september en maart jarig waren. Zij gingen dan op 1 maart naar school. De B-kant ging ongeveer op 1 september van start. Wij zongen op het speelplein: Apen die slapen en beren die leren. Ongeveer in ’60 / ’61 is dat opgeheven.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Om Spam en automatische reacties te voorkomen aub onderstaande beantwoorden *