Een spook, de Meester Schabergschool en Frans Wils in het Haagse Westeinde

Westeinde  12a, RK kerk van de H. Teresia van Avila (foto Jan Fokkema)

Wandelend door het Westeinde: de geschiedenis spat er van af. Ook al moet men dan soms een poort door of een steegje in. Dat begint al met het Spaanse Hof vlak bij de Jan Hendrikstraat, naast de voormalige Wijnhandel van J. Zondag. Loopt men onder die prachtige 17e eeuwse poort door dan komt links de voormalige Spaanse ambassade (van 1677) in beeld. Bij dit gebouw hoorde een inmiddels gesloopte katholieke kapel. Dat was handig voor Haagse katholieken destijds. Zij waren vanwege de Reformatie voor hun mis aangewezen op woonhuizen of schuilkerken. De bedoelde kapel is in 1841 vervangen door de monumentale RK kerk van de H. Teresia van Avila.

Een dodelijke aanslag

Tot enkele jaren geleden fungeerde het Spaanse Hof als residentie voor de Britse ambassadeur. Op 22 maart 1979 sloeg het noodlot toe. Voor zijn woonhuis werd de ambassadeur Richard Sykes neergeschoten. Ook zijn medewerker Karel Straub vond de dood. De schutters wisten via een steegje naast de kerk te ontsnappen. Die daders, waarschijnlijk leden van de IRA, wisten altijd uit handen van de politie te blijven.

Het spook van het Westeinde

Het Spaanse Hof was berucht om zijn spook. Mogelijk ging het om de geestverschijning van Catherine de Chausseur, de ex-vrouw van ridder Gerard van Assendelft (naamgever van de Assendelftstraat). Nu zal men denken dat spoken vooral in de fantasie van Engelsen voorkomen. Dat is niet het geval. Een van de eerdere bewoners maakt eveneens melding van de geestverschijning. En wel Johanna de Witt, inderdaad de zus van Johan de Witt. Zij meldt dat al twee dienstmeisjes vanwege onverklaarbare gebeurtenissen hun dienstje hebben opgezegd en dat een derde ook al weg wil.

Westeinde, St. Carolusschool (foto Jan Fokkema)

Een katholiek bolwerk

Hoe het allemaal zo gekomen is, is niet duidelijk. Feit blijft dat het Westeinde en zijn omgeving een zeer katholiek karakter droeg. Ga maar na: er waren twee katholieke kerken (naast de H. Teresia van Avila was er sinds 1822 de Willibrorduskerk in de Assendelftstraat), kapellen, drie kloosters, scholen, een weeshuis (Warmoezierstraat), een bejaardentehuis (Blekerslaan) en een ziekenhuis. En natuurlijk de katholieke boekhandel van Govers op de hoek van de Jan Hendrikstraat. Zelfs in de straatnamen komt het katholieke karakter van de wijk tot uitdrukking. Denk aan de Pastoorswarande (warande betekent zoiets als tuin) en het Agnietenpad. Die laatste straat is vernoemd naar het voormalige Agnietenklooster. Op die plek verrees later Amicitia.

Westeinde 101, Stadsklooster van de Broeders van Maastricht (foto Jan Fokkema)

Het Stadsklooster

Via een steeg en een poort komt men bij rechts bij het Stadsklooster (Westeinde 101) uit, links ligt de St. Carolusschool (Westeinde 103). Het klooster was en is bedoeld voor de Broeders van Maastricht. Zij zijn in 1861 naar Den Haag gehaald om het katholieke onderwijs op een hoger niveau te brengen. Overigens geven sinds 1977 die broeders niet meer les op de St. Carolusschool. Een bekende Hagenaar is Broeder Frans Wils. Hij organiseert jaarlijks de kerststallententoonstelling in het Stadsklooster. De St. Carolusschool en het klooster zijn dus sterk met elkaar verweven. De stamboom van de school gaat terug tot 1849. Zij kende in de afgelopen 169 jaar vele verbouwingen, nieuwbouw en fusies. De voorlaatste naam was Basisschool Westeinde, later weer veranderd in St. Carolus. Het onderwijsniveau van deze school is nog steeds top. Ook zonder de Broeders van Maastricht.

Westeinde 18, RK Huishoudschool (foto Jan Fokkema)

Een R.K. huishoudschool in het Westeinde

Van 1915 tot 1935 kende het Westeinde een huishoudschool. Er werden ook ’s avonds lessen gegeven. Handig, want veel leerlingen hadden overdag een ”dienstje”. De school had een goede naam, zodat in mei 1927 koningin-moeder Emma op bezoek kwam. De huishoudschool bleek al snel te klein. Leerlingen konden nu terecht bij Mater Dei aan de Dr. Kiuyperstraat nummer 4. Nog weer later, in 1955, kreeg men les in een fonkelnieuw gebouw. De Maria Goretti Huishoudschool in de Woudenbergstraat bij het Zuiderpark. Het onderwijstype Huishoudschool verdween op een gegeven moment. Dat betekende het einde van de school en vervolgens de sloop van het gebouw.                                                               Het andere katholieke erfgoed in het Westeinde en omgeving laat ik nu even buiten beschouwing. Zoals het RK Ziekenhuis Joannes de Deo (Westeinde 132) met zijn koperen deuren, het RK Weeshuis (Warmoezierstraat) en het RK Oude mannen- en vrouwenhuis (Blekerslaan).

Westeinde 132, voormalige entree ziekenhuis Joannes de Deo (foto Jan Fokkema)

Asterix en Obelix

Heel West-Europa is bezet door Caesar. Alleen het Gallische dorp Amorica is nog vrij. Ook binnen het katholieke ”geweld” op het Westeinde weet zich lang een kleine protestantse school te handhaven. En wel op nummer 68a: de armenschool van de Nederlands Hervormde Gemeente. In 1932 wordt de school vernoemd naar de legendarische hoofdmeester Schaberg. Bijna zestig jaar gaf deze meester les op die school. Na enkel omzwervingen kreeg zij een nieuw gebouw aan de Sirtemastraat 400 op de hoek van het Westeinde. Duidelijk leesbaar staat op de voorgevel: Meester Schabergschool.

Westeinde 68a, voormalige lagere school van de Nederlands Hervormde Gemeente (foto Jan Fokkema)

4666 getoond, 404 bekeken

5 thoughts on “Een spook, de Meester Schabergschool en Frans Wils in het Haagse Westeinde

  1. Van 1954 tot 1961 heb ik op de St. Carolusschool gezeten. Niet alle broeders waren even aardig. Broeder Urbanus was op zijn zachtst gezegd een sadist.

    1. Thera van Kappen 24-08-2018 12:22
      Heeft u ook foto’s van wasserij de Ozon en het huis ervoor en ernaast?
      Mijn oma wil de daar.

  2. Ik loop daar regelmatig rond, leuk om nu eens uitgebreide informatie te lezen over deze buurt! De volgende keer weet ik waar ik op moet letten…

  3. Woon al 23 jaar in het Westeinde en herken vele plekjes, maar leuk om nu ook de geschiedenis ervan te kennen.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Om Spam en automatische reacties te voorkomen aub onderstaande beantwoorden *