Het ‘vergeten’ kasteel De Binckhorst komt terug

DSC01388Je zou het niet zeggen maar Den Haag bezit een echt kasteel. En dan doel ik niet op het alom bekende Binnenhof. Dit kasteel ligt even buiten het centrum. Uit de route als het ware. Zeker voor toeristen en andere liefhebbers van historische gebouwen. Het pand is ook, ik geef het toe, nauwelijks te vinden. Verscholen achter zo’n monsterlijk kantoorgebouw uit de jaren zestig. Dat inmiddels leeg staat, maar daar maalt kennelijk niemand om.

Ik heb het over kasteel De Binckhorst. Formeel gevestigd op Binckhorstlaan 149. Nu ben ik op zich geen freak van oude gebouwen maar toen ik onlangs op een zondag zag dat het toegangshek – jawel, ook hier – open stond kon ik de aandrang niet weerstaan eens een kijkje te nemen bij het kasteel.

Het pand stond-, en de omliggende tuin lag er strak bij. Het kasteel en een nagebouwd houten koetshuis worden ‘bewoond’ door Bergman Clinics, een conglomeraat van klinieken voor bewegingszorg, vrouwenzorg, inwendige zorg, uiterlijk&huid. Tenminste, dat melden ze op hun eigen site.

DSC01386Hofstede
Wat naspeuringen leerde mij het volgende. Volgens onbevestigde, en door sommigen bestreden, berichten was hier in 1079 een hofstede toebehorend aan ene Evert van den Binckhorst. Over hem is weinig bekend. In analen is het volgende te vinden: ‘Het huis (te Voorburg) is zeer oud, wordende reeds in de elfde eeuw gewag gemaakt van het in ’s lands geschiedenis vermaarde, maar voor lang uitgestorven geslacht Van den Binckhorst, dat vermoedelijk naar dit huis genoemd was’. Elders staat dat Evert in 1076 gesneuveld is bij het beleg van slot IJsselmonde.

Hoe dan ook, later werd de hofstede uitgebouwd tot landgoed bestaande uit een gebouw en zo’n 25 hectare grond. Het geheel lag op veen- en zandgrond, bij de Vroonsloot. Die Voorburgse waterweg vormde veel later de basis voor de Trekvliet: de verbinding tussen de Vliet en centrum-Den Haag. Voorburgse boerderijen – en mogelijk dus ook de hofstede – stonden destijds bekend als ‘vroonhoeven’.

In 1308 was het kennelijk in bezit van Graaf Willem 3 van Holland, ook wel bekend als Willem de Goede (1287-1337). Door de eeuwen heen woonden er talloze notabelen. In 1928 kwam het in handen van de gemeente Den Haag.

DSC01387Willem 3
Er zijn echter andere bronnen die beweren dat iemand 1079 en Evert van den Binckhorst heeft verzonnen. De uitbouw van de hofstede zou een verzinsel zijn. Zo niet dat Graaf Willem 3 in 1308 eigenaar van het geheel was. Hij zou het onroerend goed gekregen hebben van zijn trouwe volgeling Simon/Symon van Benthem (1260-1327). Die woonde er ook.

Graaf Willem 3 gaf het geheel echter weer in bruikleen aan Van Benthem. In die dagen kende ‘De Binckhorst’ muren en een gracht. In 1359 belegerden de troepen van de stad Delft het kasteel. Toen ze het in handen hadden staken ze het gebouw in brand. De muren werden gesloopt. Herbouw vond plaats nadat de Spanjaarden verdreven waren uit ons land.

Degene der notabelen die het langst De Binckhorst bewoonde was de Vlaamse ridder Willem van Snouckaert en zijn familieleden (1563-1678).

Terug naar de gemeente Den Haag. Het Nederlandse leger vorderde het pand in 1939. Korte tijd later trokken de nazi’s erin en werd het een weeshuis voor jongens. Dat bleef het kasteel tot 1958. In dat jaar werd het eigendom van de Stichting vakopleiding bouwbedrijf. In 1969 kwam het foeilelijke kantoorgebouw tussen de Binckhorstlaan en het kasteel te staan.

In 1993 werd het geheel, kantoorgebouw en kasteel, gekocht door ontwikkelaar en belegger Menno Smitsloo. Die bezit het allemaal nog steeds en verhuurt de panden. Bergman Clinics mag er nog tot 2020 in zitten. Pas dan loopt het huurcontract af.

DSC01389Rijksmonument
Toegankelijk zijn het kasteel of de tuin normaliter niet. Het feit dat het om een rijksmonument (nummer 17465) gaat doet daar kennelijk niets aan af. Uit het rijksregister blijkt dat het huidige pand in de 17e eeuw werd gebouwd en in de 18e eeuw werd verbouwd tot de huidige verschijning. Overigens was de toegang tot het kasteel tot het einde van de 19e eeuw aan de zuidkant gelegen: de kant van de Trekvliet. Pas daarna werd de toegang vanaf het noorden (de Binckhorstlaan) de voornaamste. Dat was echter eigenlijk de zij-ingang.

Hippe woonwijk
Maar goed, ook ik kwam dus niet binnen maar de blik van buiten gaf mij een goed genoege indruk. Het is dood en doodzonde dat dit kleinood niet bekender is, zichtbaarder en toegankelijker. Daar komt nu echter verandering in. De gemeente Den Haag heeft op 14 december bekend gemaakt dat De Binckhorst wordt omgevormd tot een hippe woonwijk, groen en waterrijk. Komend jaar gaat de schop in de grond.

Onderdeel van de plannen is de sloop van het kantoorpand dat kasteel De Binckhorst nu nog aan het oog onttrekt, inclusief het doortrekken van de oprijlaan tot De Binckhorstlaan. Aan de kant van de Trekvliet wordt de historische ingang van het kasteel niet hersteld. Wel komt er een pleintje; een keerlus voor verkeer dat daar via een nieuwe toegangsweg van en naar omliggende kantoren rijdt. Niet helemaal top, maar het is iets. Het pleintje wordt bovendien ook groen aangekleed. En het kasteel wordt weer vanaf de kant van de Trekvliet zichtbaar.

5522 getoond, 5503 bekeken

One thought on “Het ‘vergeten’ kasteel De Binckhorst komt terug

  1. Wat leuk om hierover te lezen en wat jammer dat “het kasteeltje” (zo noemden wij het vroeger thuis) niet toegankelijk is. Als dochter van de drukker van Stichting vakopleiding bouwbedrijf heb ik vele herinneringen over het kasteeltje. Bijvoorbeeld poppenkastvoorstelling op zolder en met Pasen eieren zoek in de kasteeltuin. Ook heb ik vaak met mijn vader “afgesloten” aan het eind van de dag. Zelfs in dat lelijke kantoorgebouw heb ik leuke tijden meegemaakt. Ik mocht altijd in de vakantie een dagje mee met papa werken in de drukkerij in de kelder. Sweet old memories.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Om Spam en automatische reacties te voorkomen aub onderstaande beantwoorden *