Julianakerk, baken van de Haagse Transvaalwijk

Julianakerk Transvaalwijk den haag

In het hart van de Transvaalwijk staat de Julianakerk. Vrijwel vanaf elk punt in die wijk kan men die kerk zien staan. De bouw van de Transvaalwijk, bedoeld voor geschoolde arbeiders, vindt plaats in de periode 1901-1932. De eerste huizen, van matige kwaliteit, verrijzen aan de noordkant. Zeg maar tegen lijn elf aan. Het zijn smalle straatjes die doen denken aan de Schilderswijk. Pas later bouwen Patrimonium en andere woningbouwverenigingen huizen van betere kwaliteit aan de zuidkant. De Transvaalwijkers zijn, gezien het grote aantal stemmen op de SDAP, overwegend ”rood”.

Kerken in de Transvaalwijk
Al snel komen er kerken in de wijk. De gereformeerde kerk aan de Kockstraat is van 1913. En de katholieke Heilige Engelbewaarderskerk aan de Brandstraat is van 1914/15. Een hervormde kerk laat nog even op zich wachten, de restauratie van de Nieuwe Kerk aan het Spui kost de Hervormde Kerkenraad erg veel geld. Hervormden moeten hun eredienst bijwonen in de Nieuwe Zuiderkerk op de hoek van de Hoefkade en de Falckstraat. De Transvaalwijk moet het nog steeds doen zonder hervormde kerk.

Dominee Van den Bosch
Dan komt dominee Van den Bosch in beeld. Een oud echtpaar schenkt hem hun gehele spaargeld, 425 gulden, voor die nieuwe kerk. Een verhaal dat eigenlijk te mooi is om waar te zijn, maar het geeft wel de stoot tot de bouw van het nieuwe gebedshuis. De dominee verzamelt een aantal donateurs om zich heen die beloven wekelijks één uur van hun weekloon ter beschikking te stellen. De inzamelingsactie is een succes, in 1925 legt prinses Juliana de eerste steen voor de Julianakerk. Zij zal op de hoek van de Kempstraat en de Schalk Burgerstraat verrijzen. Oorspronkelijk zou de kerk op een braakliggend terrein tussen de 1e Wesselsstraat en Fisherstraat gebouwd worden. Mijn familie woonde in de 1e Wesselsstraat, het had dus weinig gescheeld of wij hadden naast de Julianakerk gewoond.

Architectuur van de Julianakerk
De nieuw te bouwen kerk draagt een modern Berlagiaans karakter. Zij doet denken aan Berlages ontwerp voor het Vredespaleis. Er wordt ook met beton gewerkt. Zij het minder zichtbaar, omdat het achter het metselwerk is ”verstopt”. Het siermetselwerk toont tenslotte de invloed van de Amsterdamse School. Om de strijd met de ”roden” niet te verliezen moet er ook een hervormd sociaal-medisch centrum in de Transvaalwijk komen. De sociaaldemocraten hadden immers hun eigen ziekenhuis (Gedempte Burgwal) en de Azivo-kliniek aan de Nieuwe Duinweg. Veel Transvaalwijker zagen dan ook het levenslicht in de Azivo-kliniek, of anders wel in de kraamkliniek aan de De la Reyweg. Voor het hervormde wijkcentrum werd het gebouw van de Gereformeerde Ziekenverpleging, hoek Scheepersstraat en Schalk Burgerstraat, verbouwd. Het centrum kreeg de naam Sion. Een lichtbaken attendeerde ’s avonds de passanten op het wijkcentrum. Boze tongen beweerden dat dit lichtbaken was afgekeken van De Volharding op de hoek van de Grote Markt en Grote Marktstraat.

Helden van de Transvaalwijk
Dominee Van den Bosch predikt regelmatig in de Julianakerk. De meeste Nederlanders kennen destijds zijn stemgeluid via zijn overdenkingen die de NCRV-radio uitzendt. Op 11 december 1940 wordt de dominee gearresteerd door de Duitse bezettingsmacht. Ten onrecht meent men dat hij getal 666,  het ”cijfer van het beest” volgens de Openbaringen van Johannes, op Adolf Hitler wil laten slaan. Daar komt nog bij dat de dominee zich in de jaren dertig sterk gekant heeft tegen het nationaalsocialisme en de jodenhaat. Na het Oranjehotel in Scheveningen komt Van den Bosch in het strafkamp Amersfoort terecht. Ziek en uitgeput overlijdt hij daar in 1942. Zijn medegevangene is de dominee een bron van troost geweest. Na de oorlog wordt er in de Haagse Duinzichtkerk een herinneringsraam voor hem geplaatst. Van den Bosch is er tweemaal op afgebeeld, als predikant en tussen zijn kaalgeschoren medegevangenen. De Tranvaalwijk kent drie helden: Dick Advocaat, Herman Simonis en Rinus Wehrmann. Maar eigenlijk zijn er vier.

De Julianakerk gered
In de jaren zestig zet de geloofsafval zich nog sterker door. Ook de Julianakerk ontkomt hier niet aan, in 1997 vindt de laatste gebedsdienst plaats. Het lege kerkgebouw bevindt zich in een desolate toestand. Gelukkig vindt een grootscheepse renovatie plaats en krijgt de kerk weer een andere functie. Zo biedt zij bijvoorbeeld onderdak aan het sociaal-culturele werk van De Paardenberg. De stichting is genoemd naar de Paardenbergstraat achter de kerk. Anders dan de Transvaalwijkers zijn er niet veel Hagenaars die de naam van dit straatje kennen. De Julianakerk blijft dus het hart van de Transvaalwijk vormen.

4616 getoond, 1606 bekeken

One thought on “Julianakerk, baken van de Haagse Transvaalwijk

  1. Zo fijn dat het kerkgebouw bewaard is gebleven. Ik ben er gedoopt in 1947. Fijn dat het gebouw een geweldige nieuwe functie hebt gekregen. Vooral het restaurant geleid door een oud transvaalwijker. Ik drink er regelmatig een kop heerlijke koffie.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Om Spam en automatische reacties te voorkomen aub onderstaande beantwoorden *